Zapamiętać ? Zarejestruj

Artykuły >> Uprawa Roślin >> Muchołówka - O zimowaniu muchołówek raz jeszcze
przejdź do Uprawa Roślin: przejdź do Uprawa Roślin
ostatnia aktualizacja: 0000-00-00 00:00:00

Muchołówka - O zimowaniu muchołówek raz jeszcze

Wstęp

     Zimowanie roślin owadożernych, a zwłaszcza muchołówki ze względu na jej popularność wśród hodowców, zawsze budziło pewne kontrowersje wśród tych bardziej doświadczonych, a początkującym potrafi sprawić nie lada kłopot. Artykuł ten ma na celu wyjaśnienie w pewnym stopniu, na czym polega okres spoczynku oraz ukazać go z „praktycznego” punktu widzenia.

 

Co to jest okres spoczynku?

     Niemal wszystkie rośliny podlegają czasowym zmianom aktywności. Są one zależne od okresowych zmian klimatu, inaczej mówiąc – pór roku. W „korzystnym” dla rośliny okresie jest ona aktywna, natomiast niekorzystne warunki, np. suszy czy niskiej temperatury, roślina przetrzymuje w stanie spoczynku (ang. dormancy period). Termin ten określa liczne zmiany fizjologiczne oraz nierzadko morfologiczne rośliny zachodzące pod wpływem warunków zewnętrznych. Następuje zmniejszenie tempa metabolizmu spowodowane głównie obniżeniem temperatury. Optimum termiczne dla większości roślin strefy umiarkowanej wynosi od ok. 20 do 30 °C. Same zmiany temperatury nie są jednak jedynym czynnikiem wpływającym na wejście rośliny w stan spoczynku. Do najważniejszych należy zaliczyć również światło (długość okresu oświetleniowego) oraz cykliczne zmiany poziomu hormonów w roślinie.

     Muchołówka amerykańska w naturalnym środowisku wykazuje aktywność wzrostową od wiosny (marzec) do późnej jesieni (październik). Na czas zimy, zazwyczaj łagodnej, roślina wchodzi w okres spoczynku. 

1

„Wybudzające” się muchołówki. Widoczne resztki usuniętych pędów kwiatowych

 

Czy zimowanie muchołówki jest konieczne?

     Odpowiedź na to pytanie nie jest taka prosta ze względu na to, że muchołówki, które nie przeszły zimowania, nadal całkiem nieźle rosną. Stan taki może utrzymać się nawet po kolejnym „ominiętym” okresie spoczynku, ale na dłuższą metę odbije się to w znaczący sposób na roślinie. Dorosłe okazy muchołówek ‘Regular Form’, nie przechodzące okresu spoczynku przez 2 kolejne lata wykazywały atypowy wygląd (szerokie, krótkie liście oraz mniejsze rozmiary pułapek). Co ciekawe, nadal wypuszczały one pędy kwiatowe, co świadczy o tym, że temperatura ma raczej drugorzędny wpływ na kwitnięcie u muchołówki. Kolejnymi konsekwencjami był o wiele wolniejszy w porównaniu do „zimowanych” roślin wzrost, przedwczesne starzenie się liści oraz ostatecznie w niektórych przypadkach – śmierć rośliny. Można zatem śmiało mówić o negatywnym wpływie pomijania okresu spoczynku w uprawie w odniesieniu do dorosłych okazów. Natomiast mniejsze, młodsze muchołówki są nieco wrażliwsze na niższe temperatury, co czyni ich zimowanie trudniejszym, ale też lepiej znoszą brak okresu spoczynku, nie wykazując często żadnych zauważalnych skutków ubocznych. Do kwestii spoczynku u młodych roślin wrócimy jednak nieco później.

Wiemy już, że pominięcie okresu spoczynku u dorosłych roślin przynosi negatywne skutki. Czy „zimowanie” przynosi jednak korzyści? Tutaj odpowiedź jest już jednoznaczna: tak.

Muchołówki, które przeszły prawidłowy okres spoczynku nie tylko rosną szybciej, ale też intensywniej się dzielą w okresie wegetacyjnym. Istnieją pewne przesłanki świadczące o tym, że nie usunięcie pędu kwiatowego wpływa na ilość roślin potomnych powstałych wskutek podziału bulwy

Organ zapasowy u roślin, pomagający im przetrwac niekorzystne warunki, po zimie zanika a w innych miejscach tworzą się nowe bulwy. Bulwa muchołowki nie jest tak naprawdę bulwą choc przyjeło się ją tak nazywać, w tym wypadku jest to nie mający specjalistycznej nazwy fragment rośliny, funkcje zapasowe pełnią podziemne części zwykłych lisci asymilacyjnych.
rośliny matecznej w danym okresie wegetacyjnym. Tymczasem nawet krótkotrwałe obniżenie temperatury indukuje podziały bulwy
Organ zapasowy u roślin, pomagający im przetrwac niekorzystne warunki, po zimie zanika a w innych miejscach tworzą się nowe bulwy. Bulwa muchołowki nie jest tak naprawdę bulwą choc przyjeło się ją tak nazywać, w tym wypadku jest to nie mający specjalistycznej nazwy fragment rośliny, funkcje zapasowe pełnią podziemne części zwykłych lisci asymilacyjnych.
nawet u kwitnących roślin, co jest kolejnym przykładem korzystnego wpływu okresu spoczynku na roślinę. 

2

Intensywnie dzieląca się muchołówka ‘Typical’ poddana wiosną tygodniowemu obniżeniu temperatury do 5oC. Warto zwrócić uwagę na niewielkie rozmiary rośliny w stosunku do pędu kwiatowego, który miał długość 19,6 cm


Czy każda muchołówka powinna być zimowana? 

     Zdania wśród hodowców są na ten temat podzielone. W warunkach naturalnych każda roślina musi przetrwać okres niższych temperatur, przechodząc w stan spoczynku. Rośliny słabe lub zbyt młode najczęściej giną. Z oczywistych powodów, każda osoba uprawiająca muchołówki chce tego uniknąć i to jest główny argument przeciwko zimowaniu mniejszych lub młodych roślin – istnieje ryzyko, że tego nie przeżyją. Co więcej, młodsze okazy nie wykazują zwykle żadnych negatywnych skutków „pominięcia” okres spoczynku. Na okres zimy, jeśli nadal są uprawiane w pokojowej temperaturze spowolnią jedynie swój wzrost. Konieczne może się okazać jednak wówczas doświetlanie roślin, by zachować je w dobrej kondycji.

Jeszcze inaczej przedstawia się kwestia spoczynku u siewek (małych, kilkumiesięcznych roślin wyrosłych z nasion). Od momentu wykiełkowania po upływie ok. 4 - 5 miesięcy w znaczący sposób spowalniają one swój wzrost, „oczekując” okresu spoczynku. Istnieje kilka metod pozwalających je „oszukać”. Może to być przesadzenie roślin lub umieszczenie ich na okres kilku dni w ciemnym miejscu o obniżonej temperaturze (ok. 10 - 15 °C). Najczęściej praktykowany jest pierwszy, łatwiejszy sposób. 

Czy jednak zimowanie mniejszych roślin może przynieść korzyści? Obserwacje wskazują, że tak. Mniejsze rośliny, które przeszły okres spoczynku, szybciej osiągają większe rozmiary, a także lepiej rosną. Podkreślam jednak, że ich zimowanie wiąże się z pewnym ryzykiem i jest raczej polecane bardziej doświadczonym hodowcom. W ogólnym bilansie możliwych zysków i strat dla początkującego hodowcy korzystniejsze będzie pominięcie okresu spoczynku mniejszych (do 5 cm średnicy) roślin.

3

Muchołówki wiosną, po okresie spoczynku. Jak widać, nawet najmniejsze rośliny mogą być zimowane


Jakie warunki zapewnić roślinie podczas okresu spoczynku?

     W naturalnym środowisku muchołówki w miesiącach zimowych temperatura utrzymuje się na poziomie ok. 0 - 10 °C i takie temperatury najlepiej jest zapewnić roślinie. Umożliwią one prawidłowe wejście rośliny w stan spoczynku oraz przebieg zimowania. Rośliny znoszą jednak dobrze okresowe spadki temperatury poniżej 0 °C, a nawet do -10 °C w przypadku dorosłych roślin, których bulwa

Organ zapasowy u roślin, pomagający im przetrwac niekorzystne warunki, po zimie zanika a w innych miejscach tworzą się nowe bulwy
Organ zapasowy u roślin, pomagający im przetrwac niekorzystne warunki, po zimie zanika a w innych miejscach tworzą się nowe bulwy. Bulwa muchołowki nie jest tak naprawdę bulwą choc przyjeło się ją tak nazywać, w tym wypadku jest to nie mający specjalistycznej nazwy fragment rośliny, funkcje zapasowe pełnią podziemne części zwykłych lisci asymilacyjnych.
. Bulwa muchołowki nie jest tak naprawdę bulwą choc przyjeło się ją tak nazywać, w tym wypadku jest to nie mający specjalistycznej nazwy fragment rośliny, funkcje zapasowe pełnią podziemne części zwykłych lisci asymilacyjnych.
znajduje się głębiej w podłożu. Rośliny powinny również prawidłowo przezimować w temperaturze do 15 °C. Podsumowując: zakres temperatur od 0 °C do +15 °C.

Często pojawia się również pytanie, czy roślinie konieczne jest światło podczas okresu spoczynku. Otóż w niskiej temperaturze roślina przetrwa zimowanie bez dostępu do światła, ale sprawi to, że będzie ona słabsza. Roślina bowiem nie zatrzymuje swego wzrostu na okres spoczynku, lecz jedynie go spowalnia. Dostęp do światła wpłynie korzystnie na zimujące rośliny. Nie trzeba ich doświetlać, jeśli będą one zimować w miejscu wystawionym na światło dzienne. Wniosek: rośliny powinny mieć dostęp do światła.

Kolejną kwestią jest podlewanie rośliny. Podczas okresu spoczynku pobiera ona i traci mniej wody, więc podlewamy ją rzadziej niż w okresie wzrostu. Należy po prostu pilnować, by podłoże było wilgotne, nie mokre. Istnieje bowiem możliwość przelania rośliny bądź zamarzania podłoża podczas okresów niższej temperatury. Wniosek: rośliny w stanie spoczynku podlewamy rzadziej.

 

Jak poznać, że muchołówka wchodzi w stan spoczynku? Jak i kiedy „wprowadzić” ją w stan spoczynku? Ile powinno trwać zimowanie?

     W zasadzie jedynym "uniwerslanym" objawem świadczącym o wchodzeniu rośliny w stan spoczynku jest spowolnienie wzrostu. Następuje to zazwyczaj już pod koniec września/początkiem października. Do innych, mniej lub bardziej widocznych „zwiastunów” możemy zaliczyć nie zamykanie się pułapek, zmiany ich zabarwienia u niektórych roślin oraz zmiany kształtu liści, związane m.in. z krótszym okresem oświetleniowym. Różne kultywary reagują na obniżenie temperatury w odmienny sposób - niektóre mogą tracić wszystkie liście, inne - żadnego. Poniżej kilka zdjęć zimujących roślin:

Nawet najmniejsze muchołówki mogą być zimowane, jeżeli zrobi się to w odpowiedni sposób

 


Pomimo swojego wyglądu, ta muchołówka znajduje się już w okresie spoczynku. Intensywne zabarwienie pułapek spowodowane jest odzyskiwaniem chlorofilu z liścia - w komórkach pozostają czerwone barwniki

 


Zimująca muchołówka 'Spider'

 

Zimująca 'Dentate Traps'. Taki wygląd rośliny podczas okresu spoczynku jest typowy

Ta muchołówka ma się całkiem dobrze. Usuwanie martwych liści podczas zimowania nie jest konieczne

 

Ta muchołówka straciła wszystkie liście, widoczny jest tylko młody, rozwijający się liść z pułapką

Zimująca muchołówka 'Pink Venus'

Zimowanie najkorzystniej jest rozpocząć w pierwszej połowie listopada. Rośliny nie można jednak umieścić od razu w zimnym miejscu, należy ją do tego stopniowo przyzwyczajać aby uniknąć szoku termicznego. Jest to praktycznie jedyne działanie ze strony hodowcy mające na celu wprowadzenie rośliny w stan spoczynku.

Okres spoczynku powinien trwać ok. 4 - 5 miesięcy, a więc rośliny będziemy zazwyczaj „wybudzać” końcem marca/początkiem kwietnia. Najwygodniej jest wtedy umieścić je na zewnątrz, gdy ustąpią przymrozki. Rośliny same powrócą wówczas do „normalnego” stanu. Natomiast jeżeli na zewnątrz jest nadal zimno, a chcemy rośliny już wybudzić, to należy stopniowo podwyższać temperaturę – nie można przenieść je od razu z miejsca zimnego do cieplejszego. 

4

Muchołówka w stanie spoczynku. Warto zwrócić uwagę na to, że roślina nadal wypuszcza nowe liście

 


Jeżeli roślina nie spowalnia swego wzrostu i zamyka pułapki to może to oznaczać, że temperatura jest zbyt wysoka do zimowania

Kilka uwag końcowych

Niektóre rośliny mogą stracić nawet wszystkie liście podczas zimowania. Nie należy się tym niepokoić, na wiosnę muchołówka znów „ruszy”.

Do innych, częstszych problemów podczas okresu spoczynku należą ataki pleśni. Należy ją usuwać mechanicznie, zaleca się też często stosowanie środka o nazwie Topsin.

Im niższa temperatura, tym mniej światła potrzebować będzie roślina. 

Stopniowe przyzwyczajanie rośliny do niższej temperatury jest ważne, by muchołówka prawidłowo weszła w stan spoczynku.

Autor(ka): szamanka